Recent deelde Masja haar expertise over bokspsychotherapie in een vlog voor de Vereniging EMDR Nederland (VEN), waarin zij ingaat op de therapeutische toepassing van boksen binnen psychologische behandeling:
Bokspsychotherapie
Psychotherapie in beweging
Sommige patronen kun je heel goed begrijpen, zonder dat ze daardoor veranderen. Je weet misschien waar een reactie vandaan komt, herkent wat je doet en kunt er uitgebreid over praten. Maar op het moment dat spanning oploopt, reageert je lichaam soms sneller dan je kunt nadenken.
Bokspsychotherapie brengt psychotherapie letterlijk in beweging.
Door psychotherapeutische interventies te combineren met boksen ontstaat een behandelomgeving waarin gedachten, emoties, lichamelijke reacties en gedrag tegelijkertijd aangesproken kunnen worden. Wat in een gesprek wordt besproken, kan in de boksruimte direct worden ervaren en onderzocht.
Het doel is daarbij niet om beter te leren boksen. Het boksen wordt therapeutisch ingezet om zichtbaar en voelbaar te maken wat anders gemakkelijk buiten beeld blijft.
Waarom boksen binnen psychotherapie?
Boksen vraagt voortdurend om reageren op wat er gebeurt.
Afstand nemen of dichterbij komen. Aanvallen of afwachten. Grenzen aangeven. Kracht gebruiken of jezelf juist inhouden. Doorgaan wanneer de spanning stijgt of de neiging voelen om uit het contact te verdwijnen.
Juist daardoor kunnen bestaande patronen zich in de boksruimte spontaan laten zien.
Iemand kan bijvoorbeeld merken dat die voortdurend controle probeert te houden, moeilijk ruimte inneemt, spanning vermijdt, bevriest wanneer de druk toeneemt of juist steeds harder gaat werken.
Dat geeft therapeut en cliënt de mogelijkheid om een patroon niet alleen achteraf te bespreken, maar het in het moment te herkennen, onderzoeken en beïnvloeden.
Van begrijpen naar ervaren
Binnen reguliere psychotherapie speelt taal een belangrijke rol. Maar niet alles wat we hebben geleerd, ligt opgeslagen in woorden.
Automatische reacties en manieren waarop we omgaan met spanning, nabijheid en dreiging kunnen zich juist lichamelijk en in gedrag manifesteren. In de boksruimte ontstaat een situatie waarin deze reacties kunnen worden geactiveerd terwijl de therapeut aanwezig blijft en kan observeren, vertragen, bijsturen en interveniëren.
Daarmee ontstaat een extra ingang voor behandeling:
niet alleen praten over wat er gebeurt, maar ervaren wat er gebeurt terwijl het gebeurt.
Nieuwe reacties kunnen vervolgens direct worden uitgeprobeerd. Anders begrenzen. Spanning verdragen zonder te vermijden. Meer ruimte innemen. Juist vertragen. In contact blijven wanneer iets spannend wordt.
De ervaring zelf wordt zo onderdeel van het therapeutische proces.
De boksruimte als behandelomgeving
Binnen bokspsychotherapie staat niet het boksen op zichzelf centraal, maar wat tijdens het boksen psychologisch zichtbaar wordt.
Afhankelijk van de behandeldoelen kan worden gewerkt met processen rondom:
- spanning en emotieregulatie
- vermijding en exposure
- grenzen stellen en ruimte innemen
- controle en loslaten
- afweer en weerstand
- zelfvertrouwen en zelfeffectiviteit
- contact en relationele patronen
- hypo- en hyperarousal
- automatische lichamelijke en gedragsmatige reacties
De therapeut kiest oefeningen en interventies vanuit een psychotherapeutisch kader en verbindt wat in de boksruimte gebeurt steeds aan de behandeldoelen van de cliënt.
Bestaande psychotherapie, een andere ingang
Bokspsychotherapie staat niet los van bestaande psychotherapeutische behandelmethoden. De boksruimte kan juist worden gebruikt om vanuit verschillende therapeutische referentiekaders te werken.
Binnen de door Masja Otter ontwikkelde werkwijze wordt onder andere verbinding gemaakt met EMDR en traumabehandeling, exposure en gedragstherapie, schematherapie, derde generatie gedragstherapie en psychodynamische psychotherapie.
De manier waarop boksen wordt ingezet verschilt daarbij per behandeldoel en theoretisch kader. Soms ligt de nadruk op activering of werkgeheugenbelasting, op een ander moment op exposure, affect, afweer, schema’s of interactie.
Boksen is daarmee geen doel op zich, maar een middel binnen het psychotherapeutische proces.
Ontwikkeld vanuit de klinische praktijk
Bokspsychotherapie is ontwikkeld door psychotherapeut Masja Otter vanuit haar jarenlange ervaring met lichaamsgericht werken en psychotherapie.
Samen met psychiater en hoogleraar prof. dr. Damiaan Denys beschreef zij de werkwijze en achterliggende ideeën in het boek Psychotherapie in beweging – De helende kunst van het boksen.
Momenteel doet Masja promotieonderzoek naar de effectiviteit van bokspsychotherapie bij PTSS, angst en depressie. Daarnaast leidt zij behandelprofessionals op in het zorgvuldig en doelgericht toepassen van bokspsychotherapie binnen de geestelijke gezondheidszorg.
→ Meer over Masja Otter en haar werk
Bokspsychotherapie leren toepassen
Bokspsychotherapie vraagt meer dan het combineren van een therapeutisch gesprek met een aantal boksoefeningen. De therapeut moet kunnen herkennen wat lichamelijke activatie en interactie oproepen, dit kunnen begrijpen vanuit een psychotherapeutisch kader en weten wanneer en hoe daarop te interveniëren.
Compasszorg biedt daarom verschillende opleidingstrajecten voor professionals.
Voor WO-professionals
De 5-daagse opleiding Bokspsychotherapie is ontwikkeld voor universitair opgeleide psychologen en orthopedagogen. Gedurende vijf opleidingsdagen wordt de toepassing van bokspsychotherapie verdiept vanuit verschillende psychotherapeutische kaders, waaronder EMDR, schematherapie, gedragstherapie en psychodynamische psychotherapie.
→ Bekijk de 5-daagse opleiding voor WO-professionals
Voor vaktherapeuten
Voor hbo-opgeleide behandelprofessionals en vaktherapeuten is er een afzonderlijk opleidingstraject, afgestemd op hun professionele achtergrond en de toepassing van boksen binnen de vaktherapeutische praktijk.